Κατά τη διάρκεια συνεδρίας της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας και Πολιτισμού, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 18 Μαΐου 2020, συζητήθηκε με τους εμπλεκόμενους φορείς το πιο πάνω θέμα. Συγκεκριμένα, η Πρόταση Νόμου προνοεί για τη δυνατότητα του Φορέα ΔΙΠΑΕ να διενεργεί εξωτερικές αξιολογήσεις χωρίς την πραγματοποίηση επιτόπου επίσκεψης λόγω των συνθηκών που έχουν δημιουργηθεί από την εξάπλωση του Κορονοϊού (COVID-19), για συγκεκριμένο και μόνο διάστημα.

Παρά το γεγονός ότι η επί τόπου επίσκεψη καθορίζεται στα Ευρωπαϊκά Κριτήρια Ποιότητας και στις Κατευθυντήριες Γραμμές (ESG 2.3), οι Ευρωπαϊκοί οργανισμοί ENQA και EQAR έχουν τοποθετηθεί θετικά στη διενέργεια περιορισμένου αριθμού αξιολογήσεων χωρίς την επί τόπου επίσκεψη:

ENQA

Σε συνεργασία με το EQAR, θα θέλαμε να επαναλάβουμε τη διαβεβαίωση που περιλήφθηκε στην πρώτη μας δήλωση σχετικά με το COVID-19 (26 Μαρτίου 2020) ότι κανένας οργανισμός δεν θα θέσει σε κίνδυνο τη συμμόρφωσή του με τα ESG εάν προσαρμόσει τις διαδικασίες του λόγω των τρεχουσών συνθηκών. Η αναβολή των διαδικασιών αξιολόγησης ή η μεταφορά σε διαδικτυακές διαδικασίες σε αυτήν την κατάσταση επιτρέπεται πλήρως στο πλαίσιο των ESG και το ENQA ενθαρρύνει τα μέλη του να προσφέρουν ευελιξία στα ιδρύματα ανώτερης εκπαίδευσης.

[Μετάφραση από https://enqa.eu/index.php/home/enqa-statement-on-covid-19-pandemic/]

EQAR

H επιτόπου επίσκεψη στο υπό αξιολόγηση ίδρυμα/πρόγραμμα συνήθως απαιτείται κατά τη διαδικασία εξωτερικής διασφάλισης ποιότητας σύμφωνα με τα ESG. Υπό τις υφιστάμενες συνθήκες και κατά τη διάρκεια της περιόδου όπου οι επιτόπου επισκέψεις σε ιδρύματα δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν, είναι απολύτως αποδεκτό να αντικαθίστανται οι επισκέψεις σε ιδρύματα με τηλεδιασκέψεις ή άλλες κατάλληλες μορφές, που καθορίζονται από τους φορείς. Εναλλακτικά, οι επισκέψεις στα ιδρύματα θα μπορούσαν να αναβληθούν αργότερα, εάν αυτό είναι δυνατό.

[Μετάφραση από: https://www.eqar.eu/covid-19/]

Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω και αφού τεθεί σε ισχύ η σχετική νομοθεσία, ο Φορέας ΔΙΠΑΕ θα δύναται να προχωρήσει σε αξιολογήσεις προγραμμάτων χωρίς την εξ ολοκλήρου ή μερική φυσική παρουσία των μελών της Επιτροπής Εξωτερικής Αξιολόγησης (ΕΕΑ), για περιορισμένο χρονικό διάστημα και αριθμό προγραμμάτων. Θα είναι, επίσης, δυνατό να ολοκληρώσει τμηματικές αξιολογήσεις των οποίων η διαδικασία ολοκλήρωσης εκκρεμεί.

Παρακαλώ να μας γνωστοποιήσετε 2 προγράμματα σπουδών τα οποία επιθυμείτε να αξιολογηθούν χωρίς την επιτόπου επίσκεψη της ΕΕΑ, το αργότερο μέχρι την 1^η Ιουνίου 2020.

Λαμβάνοντας υπόψη την αβεβαιότητα που προκαλεί η πανδημία του ιού COVID-19, σε σχέση με τα περιοριστικά μέτρα που θα πρέπει να εφαρμόζονται σε σχέση με την παρουσία φοιτητών σε αίθουσες διδασκαλίας για το Χειμερινό ακαδημαϊκό εξάμηνο και τη μη άρση των μέτρων υγιεινής και ασφάλειας γενικότερα, ο Φορέας σας πληροφορεί τα ακόλουθα.

Τα ιδρύματα ανώτερης εκπαίδευσης δύνανται για το Χειμερινό εξάμηνο 2020-21 να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν, όπου αυτό είναι εφικτό, εναλλακτικές μεθόδους διδασκαλίας για τα συμβατικά προγράμματα, καθώς επίσης και συνδυασμό των μεθόδων αυτών.

Συγκεκριμένα, ως προς τη μεθοδολογία μπορεί να προγραμματιστεί Μεικτή μάθηση (blended learning). Η μεικτή μάθηση θεμελιώνεται στον συνδυασμό συμβατικής και διαδικτυακής διδασκαλίας μαθημάτων του προγράμματος. Μεικτή μάθηση προσφέρεται και για τη διδασκαλία/ μάθηση ενοτήτων των διαφόρων μαθημάτων (flipped classroom), όταν για παράδειγμα το θεωρητικό μέρος των μαθημάτων προσφέρεται διαδικτυακά και το εργαστηριακό μέρος γίνεται με φυσική παρουσία.

Ιδιαίτερα πρέπει να προσεχθεί και να διαφυλαχθεί η ανώτερη εκπαίδευση της Κύπρου ως ποιοτικός προορισμός για ξένους φοιτητές. Η προσφορά των συμβατικών μαθημάτων, με μεικτή παρουσία φοιτητών και ταυτόχρονο διττό τρόπο προσφοράς του προγράμματος, διαδικτυακά, για όσους φοιτητές λόγω των μέτρων δεν μπορούν να παρευρίσκονται και με φυσική παρουσία, εφόσον επιτρέπεται, για όσους φοιτητές μπορούν να παραστούν, θα δώσει θεμιτή και δοκιμασμένη διέξοδο στην προσέλκυση ξένων φοιτητών που έχουν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά να επωφεληθούν. Αναλόγως θα προσδιοριστεί και ο τρόπος εξέτασης των μαθημάτων, στο τέλος του Χειμερινού εξαμήνου, θέμα στο οποίο ο Φορέας θα επανέλθει εν καιρώ, επιμετρώντας τις συνθήκες προσφοράς των προγραμμάτων.

Η απόφαση του Φορέα ΔΙΠΑΕ δεν διαφοροποιεί σε καμία περίπτωση το παιδαγωγικό πλαίσιο παροχής των συμβατικών (δια ζώσης) προγραμμάτων σπουδών. Τα Ιδρύματα οφείλουν να διασφαλίζουν ότι όλες οι παράμετροι, π.χ. ώρες διδασκαλίας, συμμετοχή σε εργαστηριακές ασκήσεις, υποχρεώσεις των φοιτητών, επίτευξη συγκεκριμένων μαθησιακών αποτελεσμάτων κ.ά. θα παρέχονται όπως προβλέπεται στα πιστοποιημένα και στα υπό αξιολόγηση και ήδη προσφερόμενα προγράμματα σπουδών.

Λειτουργία Ιδρυμάτων Ανώτερης Εκπαίδευσης κατά το Χειμερινό Εξάμηνο 2020-21

Το Συμβούλιο του Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας της Ανώτερης Εκπαίδευσης κατά την 53η Σύνοδό του η οποία πραγματοποιήθηκε στις 12 Μαϊου 2020 αποφάσισε όπως κοινοποιήσει την πιο κάτω ανακοίνωση του Γραφείου του Αρμόδιου Υφυπουργού για θέματα Ανώτατης Εκπαίδευσης της Ελλάδας με την οποία ρυθμίζονται ζητήματα σχετικά με τη λειτουργία των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.) της Ελλάδας για το χρονικό διάστημα από 11.5.2020 έως 31.05.2020.

Οδηγίες για την εφαρμογή της υπ’ αριθμ. Δ1α/ΓΠ.οικ. 28237/5.5.2020 Κοινής Υπουργικής Απόφασης (Β΄ 1699) και του τριακοστού έκτου άρθρου της από 1.5.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 90).

Σε συνέχεια της ανακοίνωσης με ημερομηνία 29 Απριλίου 2020  η οποία αφορά στο πιο πάνω θέμα, ο Φορέας επισημαίνει τα ακόλουθα:

Οι οδηγοί μελέτης για κάθε μάθημα περιέχουν 12 - 13 εβδομαδιαίες διαδραστικές δραστηριότητες οι οποίες αξιοποιούν το εικονικό περιβάλλον και περιλαμβάνουν προσομοιώσεις (Simulation), σενάρια και προβλήματα προς επίλυση, μεταφορά της  γνώσης σε νέο περιβάλλον, ερευνητικές δεξιότητες, για όλα τα μαθήματα του συγκεκριμένου προγράμματος και ιδιαίτερα και κατ΄ εξοχήν για τα μεταπτυχιακά προγράμματα.

Συγκεκριμένα απαιτείται η οργάνωση διαδικτυακών εβδομαδιαίων δραστηριοτήτων, 12 τουλάχιστον για  κάθε μάθημα, όπως:

• Προσομοιώσεις σε εικονικά περιβάλλοντα
• Σενάρια για λύση προβλήματος
• Διαδραστικά παιγνίδια μάθησης και συντρέχουσας αξιολόγησης
• Δραστηριότητες με εικόνα, ήχο και απεριόριστες δυνατότητες ανάπλασης της πραγματικότητας και περαιτέρω επεξεργασίας στη βάση υποθέσεων
• Μεταφορά των φοιτητών σε πραγματικές καταστάσεις ζωής, ώστε να μπορούν να λάβουν αποφάσεις και να μελετήσουν τις συνέπειες των αποφάσεών τους
• Κτίσιμο δεξιοτήτων και σε εμπειρίες και στάσεις όπως στην πραγματική ζωή και σε βίωση - όχι απλή αποστήθιση της γνώσης

Στη βάση των πιο πάνω, οι οδηγοί μελέτης θα περιλαμβάνουν αυτό το οποίο θα παρακολουθήσει, θα βιώσει και στο οποίο θα συμμετέχει ο φοιτητής την ώρα των δραστηριοτήτων και όχι την περιγραφή του διαγράμματος μαθήματος.

Επισημαίνεται επίσης ότι η παραπομπή, κατά τις εβδομαδιαίες δραστηριότητες, στο YouTube με τη συνοδεία ερωτήσεων  ανάπλασης της προβολής δεν συνιστά διαδραστική δραστηριότητα αλλά απλή αντικατάσταση του κειμένου με οπτικοακουστικό υλικό.  

Οι σύντομες περιγραφές των Οδηγών Μελέτης ανά βδομάδα με αναφορά σε στόχους, προτεινόμενη βιβλιογραφία, αναμενόμενα μαθησιακά αποτελέσματα και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης του φοιτητή, οι οποίες στη βάση τους εμπεριέχουν ερωτήσεις κατανόησης και αποστήθισης, δεν συνάδουν με το επίπεδο δραστηριοτήτων προγράμματος (Πτυχίου/ Μάστερ) και δεν είναι αποδεκτές.

Επισημαίνεται εκ νέου ότι για τα προγράμματα επιπέδου Μάστερ οι οδηγοί μελέτης, πρέπει να είναι πλήρως ανεπτυγμένοι και στην αγγλική γλώσσα ούτως ώστε να μην υπάρχει περιορισμός στον καταρτισμό των επιτροπών εξωτερικής αξιολόγησης στις οποίες συμμετέχουν διεθνείς ακαδημαϊκοί στη βάση των Ευρωπαϊκών Προτύπων και Κατευθυντήριων Γραμμών (ESG).

Για την αξιολόγηση τετραετών προγραμμάτων σπουδών επιπέδου πτυχίου υποβάλλονται πλήρως ανεπτυγμένοι και στην αγγλική γλώσσα οδηγοί μελέτης για τα δύο πρώτα χρόνια σπουδών και πριν τη λήξη των δύο πρώτων χρόνων υποβάλλονται τα υπόλοιπα, με πλήρως ανεπτυγμένους τους οδηγούς μελέτης, όπως πιο πάνω.